Bloggfęrslur mįnašarins, desember 2011

Opiš bréf til ķslenskra augnlękna - Mikilvęgi snemmtękra greininga į arfgengum augnsjśkdómum eykst

Flestir žeirra sem verša blindir eša alvarlega sjónskertir į unga aldri eša snemma į fulloršinsįrum verša žaš sökum arfgengra hrörnunarsjśkdóma ķ sjónhimnunni (RP og tengdir sjśkdómar). Engar mešferšir eru til viš žessum augnsjśkdómum ķ dag og žvķ er žaš hlutskipti žeirra sem eru meš žessa sjśkdóma aš tapa sķfellt meiri sjón meš įrunum og getur sjónmissirinn endaš ķ alblindu. Mjög misjafnt er hversu hratt žessir sjónhimnusjśkdómar žróast, allt frį įrum yfir ķ įratugi, og žvķ er žaš mjög einstaklingsbundiš hvenęr og hverjir verša blindir, sumir į unglingsįrum og ašrir seinna į fulloršinsįrum. Algengt er aš snemma ķ hrörnunarferlinu séu žessi sjśkdómar ekki vel greinanlegir nema sérstaklega sé skimaš eftir žeim. Žannig getur einstaklingur meš tiltekna birtingarmynd af slķkum sjśkdómi, sem gęti lżst sér ķ einungis 1/10 af fullu sjónsviši, nįttblindu en skarpri og mjög žröngri mišjusjón, stašist almennt sjónskerpupróf (lesa į stafaspjaldiš) sem oft eru lögš fyrir einstaklinga vegna endurnżjunar į ökuskķrteini. Viškomandi einstaklingur er hins vegar lögblindur.

Veršmęti sjónar
Dęmi er um žaš, bęši hérlendis og erlendis, aš einstaklingar sem eru meš žessa arfgengu hrörnunarsjśkdóma ķ sjónhimnu hafa żmist veriš aš fį enga greiningu, ranga greiningu eša greiningu sem kemur mjög seint ķ sjśkdómsferlinu, jafnvel žegar fólk er oršiš lögblint.

Blindrafélagiš hefur ķ tvķgang lįtiš Capacent Gallup gera fyrir sig skošanakannanir mešal almennings, 2009 og 2011, žar sem spurt er: Hvaš af  tilteknum heilsufarįföllum fólk telji aš myndi hafa neikvęšustu įhrif į lķfsgęši sķn. Ašeins lömun skoraši hęrra ķ svörun heldur en sjónmissir. Žar fyrir nešan voru įföll eins og hjartaįfall, heilablóšfall, krabbamein og önnur įföll sem aušveldlega geta dregiš fólk til dauša. Śr žessu mį lesa įkvešiš veršmętamat og um leiš žį miklu angist sem fólk stendur frammi fyrir gagnvart žvķ aš missa sjónina. Žessar nišurstöšur gera rétta og snemmtęka greiningu augnlękna į augnsjśkdómum, hvort sem til eru viš žeim mešferšir eša ekki, mjög mikilvęga fyrir sįlarheill žeirra sjśklinga sem ķ hlut eiga og möguleika žeirra į aš njóta višeigandi ašstošar og žjónustu. Til dęmis meš žvķ aš vķsa žeim til Žjónustu og žekkingarmišstöšvar fyrir blinda, sjónskerta og daufblinda einstaklinga.

Žekkingu fleygir fram
Nś er žaš svo aš hrörnunarsjśkdómar ķ sjónhimnu eru fįséšir sjśkdómar. Tališ er aš nżgengi žeirra sé į bilinu 1/3000 – 1/3500. Žaš er žvķ ljóst aš žessir sjśkdómar eru ekki oft aš koma fyrir augu augnlękna.

Į undaförnum įrum hefur žekkingu į ešli žessara sjśkdóma fleygt fram og nś er svo komiš aš fjölmargar klķnķskar sjśklingatilraunir eru viš žaš aš fara ķ gang,   žegar hafnar eša jafnvel komnar vel į veg. Um er aš ręša tilraunir meš genamešferšir, stofnfrumumešferšir, tilraunir meš rafeindasjón og lyfja- og taugafrumumešferšir, svo eitthvaš sé nefnt. Žegar fyrstu mešferširnar koma į almennan markaš, sem gęti veriš innan 5 įra, aš mati žeirra sem eru bjartsżnir, munu žeir sjśklingar standa best aš vķgi sem hafa rétta og nįkvęma greiningu. Żmislegt bendir einnig til žess aš mešal fyrstu og ašgengilegustu mešferšanna verši fyrirbyggjandi mešferšir sem muni stöšva eša hęgja allverulega į hrörnunarferlinu. Verši žaš raunin eykst mikilvęgi snemmtękrar og réttra greininga ennžį meira.

Aukin įrvekni
Um allan hinn vestręna heim kalla samtök žeirra sem eru meš žessa augnsjśkdóma nś eftir aukinni įrvekni augnlękna viš skimun og greiningu žessara arfgengu hrörnunarsjśkdóma ķ sjónhimnu. Meš réttri og snemmtękri greiningu aukast möguleikar sjśklinga į žvķ aš geta notiš réttrar mešferša žegar žęr vonandi fara aš lķta dagsins ljós į nęstu 5 – 10 įrum.    

Žar sem engin von var gefin fyrir 15 – 20 įrum er nśna von.

Kristinn Halldór Einarsson
Formašur Blindrafélagsins,
samtaka blindra og sjónskertra į Ķslandi


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband