Bloggfęrslur mįnašarins, október 2008

Frįbęr žjónusta ķ Rimaskóla fyrir sjónskert og blind börn

Eins og ég hafi lofaš žį kemur hér frįsögn af frįbęrri žjónustu skóla sem er meš sjónskert börn sem nemendur. Ķ leišinni er žetta frįsögn af ólķkum višbrögšum tveggja skóla gagnvart žvķ aš gera naušsynlegar śrbętur til aš męta žörfum sjónskertra nemenda.  

"Ķ įgśst 2005 hefst skólaganga Söndru. Žaš er bošaš til fundar meš deildarstjóra yngsta stigs Foldaskóla įsamt starfsmönnum frį Sjónstoš Ķslands žeim Rannveigu Traustadóttur og Helgu Einarsdóttur og Margréti Siguršardóttur blindrakennara. Į fundinum var augnsjśkdómur Söndru kynntur og hvers hśn žarfnašist. Fariš var yfir skólalóšina og skólahśsnęšiš og geršar athugasemdir. Tekiš var vel ķ allar athugasemdir og tillögur aš breytingum. Skólinn byrjaši en aldrei var neitt framkvęmt af žvķ sem lofaš hafši veriš aš gera.

Sama var upp į teningnum žegar kom aš žvķ aš Sandra gęti stundaš skólann almennilega og į sömu forsendum og ašrir ķ skólanum og alltaf var viškvęšiš aš hśn vęri bara aš standa sig svo vel, rétt eins og önnur börn. Kennarinn hennar gerši hvaš hśn gat til aš ljósrita nįmsefniš hennar stęrra, en žaš žarf meira til en velvilja kennara til aš nįmsefni sé nothęft žannig aš nįm sjónskerts barns geti veriš meš eins ešlilegum hętti og mögulegt er. Nįmiš gekk žvķ brösuglega og mikiš vantaši upp į lesturinn. Sķšan hefst annaš skólaįr og ekkert breytist. Aldrei er spįš ķ ašgengi ķ skólanum žrįtt fyrir aš ķ skólanum vęru tvö lögblind börn.

Sumariš 2007 flytjum viš męšgur ķ Rimahverfi. Žegar skólinn opnar 4 įgśst hringi ég ķ skólann til aš skrį dóttur mķna og tek žaš fram aš barniš sé lögblint sem veršur til žess aš ritari skólans bošar mig į fund deildarstjóra skólans. Ég męti meš dóttur mķna į fund meš deildarstjóranum. Žar ręšum viš mįlin og ég bendi honum į žjónustu Sjónstöšvarinnar og nżju kennslurįšgjafanna og hann vill ólmur koma į fundi meš žeim sem allra fyrst. Sį fundur var haldinn 10 eša 11 įgśst.  Į fundinn męttu deildarstjóri yngsta stigs, deildarstjóri sérkennslu, vęntanlegur kennari Söndru og hśsvöršur Rimaskóla, Helga Einarsdóttir, Ingunni Hallgrķmsdóttur og viš męšgur. Fariš var um allan skólann og geršar athugasemdir varšandi nįnasta umhverfi skólans og tekiš var vel ķ allar athugasemdir og hugmyndir sem žęr Helga og Ingunn höfšu. Fundinum var slitiš og ég var nś ekkert of bjartsżn, verš ég aš višurkenna en beiš samt spennt eftir žvķ aš sjį hvort eitthvaš yrši framkvęmt.

Skólsetning  var 22 įgśst og męttum viš męšgur upp ķ skóla og blöstu viš mér merktir staurar, tröppur og fl. En litušu filmurnar ķ rśšurnar voru enn ķ pöntun en vęntanlegar. Ég gat ekki annaš en brosaš breitt af įnęgju. Ķ lok september bįrust svo litušu filmurnar og žeim skellt upp hiš snarasta.

Hvaš dóttur mķnar varšar žį sį ég grķšarlegan mun į lķšan og hegšun barnsins viš aš komast ķ umhverfi žar sem hśn fann sig örugga og virkilega velkomna. Ašeins fįeinum dögum eftir aš hśn byrjaši ķ skólanum sat hśn viš eldhśsboršiš heima og tilkynnti mér upp śr žurru aš žetta vęri miklu betri skóli og brosti śt ķ eitt.

Nśna ķ haust byrjaši svo systir hennar hśn Laufey ķ sama skóla og žį fyrst fann ég hvaš sś reynsla var ólķk hinni fyrri og léttirinn leyndi sér ekki. Ég hef ekki žurft annaš en nefna ef žaš er eitthvaš sem mér finnst vanta uppį eša žurfa aš breyta eša laga, žį hefur žvķ veriš kippt ķ lišinn.

Ég er hęst įnęgš meš žį žjónustu sem dętrum mķnum hefur veriš veitt ķ Rimaskóla og eiga starfsmenn skólans hrós skiliš. Ég vona svo innilega aš fleiri skólar taki Rimaskóla sér til fyrirmyndar žvķ ekki veitir af.
Kv.  Elma".

Žessi frįsögn sżnir, svo ekki veršur um villst, naušsyn žess aš samręmdar reglur og vinnuferlar séu ķ skólum landsins žegar kemur aš žvķ aš taka į móti sjónskertum eša blindum börnum. Hver önn, svo ekki sé nś talaš um skólaįr, er öllum börnum mjög mikilvęgt og fyrstu įrin rįša miklu um hvernig börnunum gengur til framtķšar litiš. 

Mešal skólastjórnenda og starfsmanna Rimaskóla, rķkir greinilega samstaša og skilningur į žeim žörfum sem žarf aš uppfylla til aš blindir og sjónskertir nemendur geti notiš sķn ķ nįmi og leik, ķ félagi viš jafnaldra sķna. Žetta er afstaša sem er til eftirbreytni.


Af fundi foreldradeildar Blindrafélagsins

Ķ dag, laugardaginn 25 október, var haldinn fundur ķ foreldradeild Blindrafélagsins. Įgętis męting var į fundinn. Į fundinum var gerš grein fyrir žeirri vinnu sem nś er ķ gangi viš aš byggja upp žjónustu viš blind og sjónskert börn auk žess sem foreldrar skżršu frį žeim samskiptum sem žeir hafa veriš ķ til aš tryggja hagsmuni barna sinna ķ skólunum.  Žór Žórarinsson frį Félagsmįlarįšuneytinu og Hrönn Pétursdóttur verkefnastjóri (fyrir nżja Žjónustu og žekkingarmišstöš fyrir blinda sjónskerta og daufblinda) męttu į fundinn og töldu žau bęši aš fundurinn og frįsagnir foreldra hefšu veriš mjög gagnlegar og myndu nżtast ķ žeirri vinnu sem framundan er viš skipulagningu ķ žessum mįlaflokki.

Į fundinum kom m.a. fram aš mjög brżnt vęri aš sveitarfélögin féllust į aš samręmt verklag yrši tekiš upp viš mat į žörfum blindra og sjónskertra barna, sem gerši rįš fyrir aškomu foreldra og fagašila. Slķkar hugmyndir hafa veriš lagšar fram og er mikilvęgt aš žeim verši fylgt eftir og aš śtkoman verši įsęttanleg fyrri alla ašila.

Dęmi hafa veriš nefnd um aš sveitarfélög telji sig geta stašiš ķ vegi fyrir žvķ aš mat kennslurįšgjafa į žörfum blinds eša sjónskerts barns sé lįtiš foreldrum barnsins ķ té millilišalaust. Į fundinum kom fram aš lķklega stangast žetta į viš upplżsingalög og mun Blindrafélagiš leita eftir formlegri stašfestingu į žvķ frį Umbošsmanni barna.

Foreldrar nefndu einnig aš viš įkvešnar ašstęšur vęri žeim mikilvęgt aš geta leitaš til einhvers réttargęsluašila, sem gęti veriš žeim stoš og styrkur ef upp kęmu deilur um hagsmuni barna. Innan Blindrafélagsins mun verša skošaš hvort félagiš geti ekki veitt žennan stušning.

Ķ frįsögnum foreldra komu fram dęmi um frįbęra žjónustu og vilja skóla til aš gera allt sem ķ žeirra valdi stęši til aš koma til móts viš skilgreindar žarfir blindra og sjónskertra barna. Eins komu fram dęmi um hiš gagnstęša, eins og ég skrifaši um ķ žessum pistli sem mį lesa hér. Eins og žaš er mikilvęgt aš gera grein fyrir žvķ sem aflaga fer žį er jafn mikilvęgt aš gera grein fyrir žvķ sem vel er gert og stefni ég aš žvķ aš segja sögu af frįbęrri frammistöšu skóla fljótlega.

Žaš veršur aldrei ķtrekaš um of aš žaš eru foreldrarnir sem gegna algjöru lykilhlutverki ķ hagsmunagęslu fyrir börnin sķn, hvort sem žau eru fötluš eša ófötluš. Žaš er hinsvegar oft hlutskipti foreldra fatlašra barna,  sem standa ķ framlķnu žessara barįttu, aš fį į sig stimpilinn "erfitt foreldri" mešal kennara og skólastjórnenda sem ekki hafa skilning į žeim žörfum sem žarf aš męta til aš öll börn sitji viš sama borš ķ ķ nįmi og leik. 


Foreldrar blindra og sjónskertra barna!

Er réttur sveitarfélaga eša skóla ótvķręšur til aš įkveša einhliša žjónustu sem blindum eša sjónskertum börnum er lįtin ķ té į leik- og grunnskólastigi? Hver er réttur barnanna til jafnra möguleika til menntunar ef įgreiningu er viš skóla eša sveitarfélag?

Nęst komandi laugardag kl 10:00 veršur fundur ķ foreldradeild Blindrafélagsins. Į fundinn mun męta Žór Žórarinsson śr Félagsmįlarįšuneytinu og Hrönn Pétursdóttir verkefnastjóri. Fjallaš veršur um mįlefni sem snśa aš fyrirhugašri Žjónustu og žekkingarmišstöš fyrir blinda og sjónskerta, fyrirkomulag kennslurįšgjafar ķ skólum og hlustaš eftir žeim višhorfum sem foreldrar hafa fram aš fęra. Mikilvęgt er aš sem flestri foreldrar męti. Fundurinn er opinn öllum foreldrum, hvort sem žeir eru skrįšir ķ félagiš eša ekki.

Ķ framhaldi af skżrslu erlendra fagašila (John Harris 2006), sem sżndi fram į  mjög slęmar ašstęšur blindra og sjónskertra barna ķ skólakerfinu, įkvaš rķkisstjórnin aš grķpa til brįšaašgerša og setja į fót kennslurįšgjöf fyrir žennan nemendahóp. Var samiš viš Blindrafélagiiš um aš žaš hżsti kennslurįšgjöfina į meš unniš yrši aš lagasetningu.  Žęr ašgeršir hófust haustiš 2007. Žį var įstandiš svo slęmt aš einungis 5 klst į mįnuši voru ętlašir ķ kennslurįšsgjöf og žjónustu ķ grunnskólakerfinu fyrir žau ca 100 sjónskertu og blind börn sem eru į Ķslandi. Foreldrar žessara barna įkvįšu sumir aš flytjast af landi brott til aš börn žeirra ęttu jafna möguleika til mennta og jafnaldrar žeirra.

Sett var į fót nefnd sem skyldi gera tillögur til framtķšar og sķšan framkvęmdahópur sem skyldi vinna aš žvķ aš koma tillögunum til framkvęmda. Ķ hópunum voru fulltrśar frį Félagsmįlarįšuneytinu, heilbrigšisrįšuneytinu, menntamįlarįšneytinu, Sambandi Ķslenskra sveitarfélaga, Reykjavķkurborg, Blindrafélaginu og Daufblindrafélaginu.

Breiš samstaša er um aš sett verši į stofn Žjónustu og žekkingarmišstöš fyrir blinda og sjónskerta og er lagafraumvarp žar aš lśtandi nįnast tilbśiš. Mešal žeirrar žjónustu sem žessari stofnun er ętlaš aš sinna er kennslurįšgjöf fyrir blind og sjónskert börn. Frį og meš september į žessu įri hafa sveitarfélögin veriš rukkuš fyrir žį kennslurįšgjöf sem žeim hefur veriš lįtin ķ té ķ leik- og grunnskólum, nokkuš sem žau hafa ekki žurft aš greiša fyrir fram aš žessu.

Hlutverk kennslurįšgjafanna er m.a. aš ašstoša viš aš greina žjónustužörf blindra og sjónskertra barna og ašstoša og leišbeina kennurum viš kennslu og jafnvel taka aš sér sérkennslu ķ įkvešnum tilvikum, s.s. eins og ķ notkun į blindraletri. Žaš er sķšan į valdsviši skólanna eša sveitarfélaganna aš įkveša hvaša žjónustu žeir kaupa og hvaša žjónustu žeir telja sig geta veitt.

Blindrafélagiš ķ samvinnu viš Blindravinafélag Ķslands hefur kostaš ķslenskt fagfólk til nįms ķ erlendum hįskólum til aš nema žau sérfręši sem snśa aš kennslurįšgjöf, umferlis- og ADL (Athafnir daglegs lķfs)žjįlfun blindra og sjónskertra barna, sem og annara blindra og sjónskertra einstaklinga. Žetta varš aš gera vegna žess aš mikil žekking ķ žessum mįlaflokki hafši glatast og žekking hafši ekki veriš endurnżjuš meš ešlilegum hętti, m.a. vegna margra įra vanrękslu ķ žessum mįlaflokki.

Nś hafa veriš aš koma upp tilfelli žar sem sveitarfélög/skólar hafa gert žį kröfu aš žeir upplżsi foreldrana um nišurstöšur eša mat kennslurįšgjafanna og aš kennslurįšgjöfunum sé óheimilt aš upplżsa foreldrana um matiš, žar sem sveitarfélögin/skólarnir eigi žessar upplżsingar vegna žess aš žau hafi greitt fyrir žęr. Eins eru aš koma fram upplżsingar um tilvik žar sem skólarnir telji sig hafa innan sinna raša sérkennara sem geti gengiš ķ störf sérmenntašra kennslurįšgjafa fyrri blind og sjónskert börn og žvķ žurfi žau ekki aš kaupa žį žjónustu. 

Hjį Blindrafélaginu teljum viš mjög mikilvęgt aš foreldrarnir fįi aš vita af žvķ hvert mat kennslurįšgjafanna er, žar sem žaš er hlutverk foreldranna aš gęta hagsmuna barnsins. Vandséš er hvernig žeir geta rękt žaš hlutverk sitt ef žeim er meinašur millilišalaus ašgangur aš upplżsingum eins og hér um ręšir. 

Spurningarnar sem Blindrafélagiš mun leita eftir svörum viš eru:
1.
Er hverju sveitarfélagi/skóla  fyrir sig heimilt aš neita foreldrum/börnum um aš sérmenntašur kennslurįšgjafi og umferliskennari fyrir blinda og sjónskerta leggi mat į kennslu og žjónustužörf barna sem greind hafa veriš blind eša sjónskert?

2. Er hverju sveitarfélagi/skóla  fyrir sig heimilt aš neita foreldrum blindra og sjónskertra barna um millilišalausan ašgang aš nišurstöšum sérmenntašs kennslurįšgjafa og/eša umferliskennara į žörfum sem žarf aš uppfylla til aš barniš geti įtt sem ešlilegast skólagöngu meš jafnöldrum sķnum?

Ķ žeim tilgangi aš leita svara viš m.a. žessum spurningum įformar Blindrafélagiš aš funda meš Umbošsmanni barna og kalla eftir įliti embęttisins į žvķ hver réttarstaša barna er, viš žęr ašstęšur ef upp kemur įgreiningur į milli foreldra og skólayfirvalda, um žį žjónustu sem barni er lįtin ķ  té.

Į žeim tķmum sem nś fara ķ hönd er mikilvęgt aš halda žvķ til haga aš žaš er ekki valkostur ķ stöšunni aš lįta įstandiš ķ efnahagsmįlum žjóšarinnar bitna į žeim śrręšum sem veriš er aš byggja upp fyrir blind og sjónskert börnum. Sś vinna veršur aš halda įfram og tryggja veršur aš žessum börnum sé gert kleyft aš fylgjast aš meš jafnöldrum sķnum ķ skólakerfinu og njóta žeirra grundvallar mannréttinda sem kvešiš er į um bęši ķslenskum lögum og alžjóšasįttmįlum sem Ķsland į ašild aš.  


Barist fyrir menntun žriggja sjónskertra sona - Ķsland ķ dag

Ķ seinustu viku fékk ég bréf frį móšur žriggja sjónskertra drengja žar sem hśn lżsti barįttu sinni viš sveitarfélag og skóla fyrir hagsmunum drengjanna sinna. Vitaš er um fleiri sambęrileg dęmi og mį eiga von į aš ég veki į žeim athygli sķšar, įsamt žvķ aš fjalla frekar um hvaša hagsmunir žaš eru sem vegast į ķ žessum mįlum. Ég fékk góšfśslegt leyfi til aš birta bréfiš, en hef tekiš ķ burtu öll manna og stašarnöfn. 

"Nś er žaš svo aš viš hjónin eigum 3 strįka sem teljast lögblindir og eru žeir fęddir 1984, 1991 og 1999 og svo eina dóttur sem er fędd 1981 en hśn er ekki meš žennan sjóngalla.  Einn af strįkunum er meš litningagalla nr 8  auk heilaskemmdar til višbótar sjónskeršingunni.

 Viš bjuggum ķ sveit og vorum meš bśskap til įrsins 2000, en žį fluttum viš ķ žéttbżli, kostnašur viš akstur  meš börnin var oršin okkur ofviša, og žar sem strįkarnir koma ekki til meš aš fį bķlpróf var fyrirséš aš žvķ mundi ekki linna.   En hvaš um žaš, žetta var svona smį kynning.

Žau vandamįl sem snśa aš okkur eru svo sem ekki mikil en žó til.  Skólin og žį jafnframt sveitarfélagiš spila žar stęrstu rulluna. Hér eru menn mjög mikiš fyrir allskonar samrįšsfundi, žar sem allt er sett ķ fķnan og fallegan bśning, en verkin lįtin tala minna.

Žekkingarleysi er aš einhverju leiti um aš kenna, og žeim leišinda įvana fagfólks aš lįta eins og viš foreldrar vitum vķst ekkert ķ okkar haus, žegar kemur aš menntunarmįlum barna okkar, mér hefur meira segja veriš bent į žaš kurteislega aš ég hafi nś ekki einu sinni klįraš grunnskólan sjįlf.

Žaš viršist pirra žį sem hér rįša, aš ég er alltaf tilbśin meš žau śrręši sem ég tel aš žurfi aš vera til stašar,  og žó aš mér finnist ekki aš viš höfum fariš fram į mikiš fyrir strįkana okkar, žį hefur ekki veriš meš nokkru móti veriš hęgt aš fį žaš ķ gegn.

Žaš sem ég hef alltaf lagt ofurįherslu į, er fyrir žaš fyrsta aš žeir fengu mikinn stušning ķ lestri frį byrjun, svo mikla aš hęgt vęri aš tala um forskot mišaš viš aldur, svo ekki vęri veriš aš elta ólar sķšar žegar nįmiš žyngist.  Og svo ķ öšru lagi aš fį sérkennslu ķ sundi strax ķ upphafi žvķ ég tel ekkert mikilvęgara fyrir žį en žaš, aš geta veriš óhręddir ķ vatninu og synt eins og selir, žvķ žaš er eitthvaš sem getur bjargaš žeim frį vöšvabólgu  og sķfelldum höfušverk, sem fylgir  žeirra fötlun. Žvķ mišur hefur ekkert af žessu fengiš hljómgrunn žó öllu hafi veriš  tekiš jįkvętt ķ upphafi,  ž.e. aš skoša mįlin vel.

Annaš er žaš vandamįl sem viš glķmum viš,  aš žaš telst sjįlfsagt ķ skólanum hér, aš gera minni kröfur į įrangur, aš žvķ žeir eru sjónskertir, og žaš į ég óskaplega erfitt meš aš sętta mig viš, og geri bara ekki, enda bśin aš lęra žaš af haršri reynslu frį Greingarstöš rķkissins, en žetta višhorf var, allavega į įrum įšur svolitiš landlęgt žar.

Kennarar eru grķšarlega hrifnir af öllum greiningum, og festa sig meš hverri greinginu į einhverja lķnu sem višmiš,  ekki śt frį  einstaklingnum heldur  žeirri lķnu sem žeir įkveša aš sé hęfleg mišaš viš greininguna, og žaš er algjörlega kolröng stefna. Sérstaklega į žetta viš menntaša kennara, leišbeinendur hafa veriš mikiš betri, žeir eru ekki meš žessar lķnur um hvernig žś įtt eša įtt ekki aš vera mišaš viš žetta eša hitt.

En snśum okkur aš öšru, viš sem bśum hér berum žann kross aš fį hingaš algjörlega vanhęfan augnlękni, sem varš mešal annars til žess aš elsti sonur okkar fékk ekki žjįlfun viš hęfi, hvaš žaš varšar fyrr en į sjötta įri. Ég fór meš hann trekk ķ trekk til hans bęši hér og žegar hann var ķ rannsóknum į Landakoti, en allt kom fyrir ekki, ķ sķšasta skiptiš sem viš fórum til hans hvęsti hann į mig, til hvers ég vęri alltaf aš koma og  vesenast žetta, drengurinn er žroskaheftur hvort eš er.   Ég lét žįverandi forstöšumann Greingarstöšvar vita af žessu, sem skrifaši žessum augnlękni og baš um skżringar į žessu, hśn fékk svar, en taldi ekki įstęšu til aš leyfa mér aš sjį svariš, en sagši aš hśn mundi aldrei hafa samskipti  viš žennan mann ef hjį žvķ yrši komist.

Jęja best aš enda į einhverju jįkvęšu, heimilislęknar okkar hér hafa veriš alveg einstakir,  sem dęmi mį nefna aš žegar Greingarstöš og žeirra starfsfólk neitaši aš skrifa uppį umsókn um hjįlpardekk į hjól fyrir einn soninn, meš žeim rökum aš ég vęri svo til biluš aš ętla aš leyfa  honum aš fara hjóla, žvķ  žaš mundi hann aldrei geta, žį bjargaši heimilislęknirinn žvķ.

Žaš tók strįkinn reyndar 3 įr aš sleppa hjįlpardekkjunum, en hann hjólar eins og hver annar og hefur gert sķšan hann var 9 įra.

Ég  er bśin aš hugsa mikiš hvernig hęgt er aš fį stjórnendur hér til aš skilja žaš sem ég tel algera naušsyn fyrir žessa krakka sem eru sjónskert, en er eiginlega oršin uppiskroppa meš hugmyndir. Eftir stendur aš mér finnst ég vera berjast viš žaš sem margir kalla menntahroka, og eigum  žį viš, aš uppeldismenntašir kennarar ķ bęši leik og grunnskóla eru hęttir aš sjį fram fyrir nįm sitt, ef svo mį aš orši komast og horfa žvķ meira į fręšin heldur en einstaklingin og žarfir hans.

Fręšin eru góš svo framarlega aš žau fari ekki aš skyggja į tilgang žeirra, aš efla einstaklingin į žeim forsendum sem honum eru gefnar. Žaš segir jś ķ grunnskólalögum aš nįm skuli vera einstaklingssmišaš, en hér allavega er žaš svo langt žvķ frį.

Mķn įhersla var žegar sį yngsti byrjaši ķ skóla var aš koma inn meš mikinn stušing strax og gefa honum įkvešiš forskot svo hann eyddi ekki allri sinni skólagöngu ķ aš strešast viš aš hafa undan ķ nįminu, žvķ ég trśi žvķ, og veit, samkvęmt reynslu aš ef žaš er gert, og gert vel, žį veršur allt miklu aušveldara og jafnvel draga žį frekar  śr stušningi žegar lengra lķšur į grunnskólan.

Žaš er ekkert verra fyrir žessa krakka aš žurfa til višbótar sinni fötlun, aš strögla viš bękurnar miklu meira heldur en ašrir og kannski meš sérkennslu, sérstaklega žegar lķšur į unglingsįrin,  sem hefši veriš hęgt aš koma ķ veg fyrir ef grunnurinn er byggšur rétt. Aušvitaš dugar žaš kannski ekki alltaf, en žaš held ég aš séu undantekningar. Žetta er bara eins og meš allt annaš ef grunnstoširnar eru ekki styrkar, žį fellur venjulega spilaborgin." 


Blindir og sjónskertir ökumenn

Ķ dag laugardaginn 18 október baušst félögum ķ Blindrafélaginu aš prufa aš aka bķlum į svęši Frumherja viš Hesthįls ķ boši Ökukennarafélags Ķslands. Um 20 félagsmenn žįšu žetta boš. Einhverjir žeirra höfšu prufaš įšur aš aka bķl, ašrir voru aš prufa ķ fyrsta sinn. Mikil įnęgja var meš framtakiš, sem var haldiš ķ tengslum viš dag Hvķta dagsins sem var 15 október s.l. Fyrir hönd Blindrafélagsins fęri ég Ökukennarafélaginu kęrar žakkir fyrir žeirra framlag ķ aš lįta žetta verša aš veruleika. Į nęsta įri veršur kannski fariš į mótorhjól.

Nś er žaš svo aš ķ umręšu sem mašur getur stundum lent ķ, um atvinnumöguleika blindra og sjónskertra, žį er gjarnan spurt: Hvaš geta blindir og sjónskertir unniš viš?  Žetta er RÖNG spurning. Rétta spurningin er: Er žaš eitthvaš sem blindir og sjónskertir einstaklingar geta ekki unniš viš? Eitt svar viš žeirri spurningu gęti veriš aš žeim ekki fęrt aš verša atvinnubķlstjórar. En žaš er allt eins vķst aš žaš geti breyst ķ framtķšinni, hver veit. 


Mikilvęgar stošir į erfišum tķmum

Į Ķslandi er starfandi fjöldinn allur af almannaheillasamtökum og sjįlfseignarstofnunum sem hafa fyrst og fremst žann tilgang aš vinna aš tilteknum mįlefnum og/eša hagmunum įkvešinna hópa. Sameiginlegt öllum žessum ašilum er aš rekstur žeirra er ekki byggšur į aš safna fjįrhagslegum arši fyrir eigendur.  Į ensku er skilgreiningin "non profit organizations". 

Žaš er óumdeilt aš hagur samfélagsins af starfsemi žessara samtaka er grķšarlegur og veršmętin sem žau lįta samfélaginu ķ té, m.a. ķ formi mikils sjįlfbošališastarfs, er męldur ķ stórum upphęšum.

Sķšast liši sumar voru stofnuš regnhlķfarsamtök almannheilla samtaka į Ķslandi og fengu žau nafniš Samtökin almannaheill. Formašur samtakann er Gušrśn Agnarsdóttir forstjóri Krabbameinsfélagsins. Ašaltilgangur žessara samtaka er aš berjast fyrir bęttu starfsumhverfi almannheillasamtaka į Ķslandi. Stašreyndin er nefnilega sś aš žessi mikilvęgu samtök bśa viš mun verra og óhagstęšara skattaumhverfi en sambęrileg samtök ķ nįgrannlöndunum. 

Į sķšasta stjórnarfundi Samtakanna almannaheill, samžykkti stjórn samtakanna aš senda frį sér eftirfarandi įlyktun ķ tilefni žeirra erfišleika sem ķslenskt samfélag gengur nśna ķ gegnum: 

"Įlyktun frį Samtökunum almannaheill 

Samtökin almannaheill vilja, ķ ljósi atburša sķšustu daga, minna į žaš mikilvęga hlutverk sem ķslensk almannaheillasamtök gegna ķ glķmu viš erfiš įföll sem samfélag okkar veršur fyrir.

Samtökin almannaheill hvetja nś öll ķslensk almannaheillasamtök, į hvaša sviši žjóšlķfsins sem žau starfa, til aš leggja sig fram, nś sem endranęr, viš aš lišsinna fólki sem glķmir viš vandamįl vegna žeirrar fjįrmįlakreppu sem rķšur yfir žjóšina.

Samtökin hvetja ennfremur alla sem hafa tök į žvķ, aš bjóša sig fram til sjįlfbošališastarfa hjį almannaheillasamtökum sem žess óska og stušla žannig aš žvķ aš žjóšin komist fyrr śt śr žeim hremmingum sem hśn hefur oršiš fyrir.

Samtökin almannaheill eru landsamtök félaga og sjįlfseignarstofnana sem vinna aš almannaheill į Ķslandi."

 


Öryggi og sjįlfstęši - Dagur hvķta stafsins 15 október

Hvķti stafurinn er ekki eingöngu tįkn fyrir blinda til aš lįta samfélagiš vita af žvķ aš viškomandi sé blindur. Hvķti stafurinn er mikilvęgt öryggistęki sem blindir jafnt sem sjónskertir einstaklingar nżta sér og  gefur žeim fęri į aš fara į milli staša sem sjįlfstęšir einstaklingar. Śt um allan heim er Hvķti stafurinn mest notaša öryggistęki sem blindir og sjónskertir nota į feršum sķnum um leiš og hann er tįkn sjįlfstęšis.

 Ķ hugum margra eru Hvķti stafurinn fyrst og fremst fyrir žį sem eru blindir. Į Ķslandi eru um 1400 manns blindir eša sjónskertir. Aš vera sjónskertur er aš vera meš 30% sjón eša minna. Af žessum 1400 eru um 100 alblindir. Sjónskeršing getur lżst sér į margvķslegan hįtt. Sjónskerpan er žaš sem flestum dettur ķ hug žegar sjón er nefnd, enda veigamikill hluti sjónarinnar. Žegar sjónskerpa er komin nišur fyrir ķ 10%, 6/60 žżšir žaš aš viškomandi einstaklingur sér į 6 metra fęri žaš sem fullsjįandi einstaklingur sér į 60 metra fęri.  En sjón er meira en žaš. Hlišarsjón er ekki sķšur mikilvęg. Hśn gerir mönnum kleift aš rata um og skynja hreyfingar śtundan sér. Žį mį nefna Ijósnęmi og rökkurašlögun. Nįttblinda er vel žekkt einkenni vissra augnsjśkdóma og getur hįš mönnum verulega og svo er žaš svo litarskynjunin. Einstaklingar sem eru meš vissa augnsjśkdóma geta viš įkvešnar ašstęšur hegšaš sér eins og fullsjįndi einstaklingar og oršiš svo nįnast bjargarlausir viš ašrar ašstęšur.  Žannig getur einstaklingur sem hefur mjög takmarkaš sjónsviš, 10° eša minna, haft góša skerpu ķ žessum 10°, og žvķ veriš fęr um aš lesa. Viškomandi einstaklingur getur hinsvegar lent ķ vandręšum meš aš rata eša athafna sig, sérstaklega  ķ žrengslum og oft veriš klaufalegur ķ hegšun. Einstaklingar sem tapa mišjusjón en halda hlišarsjón geta įtt aušvelt meš aš feršast um, en geta svo lent ķ vandręšum meš aš žekkja fólk og geta virst į stundum aldrei horfa framan ķ žann sem veriš er aš tala viš.  Birtingamyndir alvarlegra sjónskeršingar geta veriš margar og žaš er ekki įstęša til aš ętlaš aš einstaklingur sem gengur meš hvķtan staf, sest svo nišur og fer aš lesa dagblaš, sé aš villa į sér heimildir.

Eins mikilvęgt öryggistęki og Hvķti stafurinn getur veriš blindum og sjónskertum žį eru eftir sem įšur żmsar slysahęttur ķ umhverfinu sem mętti draga śr. Žetta eru slysahęttur sem allir hafa hag af žvķ aš hugaš sé aš.  Žar mį t.d. nefna: 
aš hljóšmerki į göngljós ęttu aš vera ófrįvķkjanleg regla,  
aš notast verši viš upphleyft merki og sterkar andstęšur ķ litanotkun til aš vara viš tröppum, 
aš vanda frįgang į ašvörunum vegna framkvęmda į götum og gangstéttum, 
aš bķlstjórara noti ekki gangstéttar sem bķlastęši,
aš gangstéttar séu ekki notašar til aš moka snjó af götum į.
 
Žegar fjallaš er um ašgengismįl žį er mikilvęgt aš hafa ķ huga aš bętt ašgengi kemur öllum til góša og žį ekki sķst eldri borgurum. Mikilvęgt er einnig aš hafa ķ huga ķ öllum hönnunarferlum aš taka tillit til ašgengismįla. Vķša erlendis eru ašgegnismįl komin inn ķ löggjöf žannig aš fyrirtęki og stofnanir geta skapaš sér skašabótaįbyrgš ef ašgengismįl eru ekki ķ lagi.

Aš mati sjónskertra og blindra einstaklinga sem hafa samanburš į bśsetu hérlendis og erlendis eru ašgengismįl hér į landi ķ mörgum tilvikum töluvert langt į eftir žvķ sem gerist mešal fręndžjóša okkar.  Ašgengismįl eru hinsvegar eilķfarverkefni sem sķfellt žarf aš vera vinna ķ og žar er kynning į žvķ sem betur mį fara mjög mikilvęg.


Gordon Brown er staurblindur

Žś skilur Gordon ekki nema žś getir sett žig ķ spor manns sem lifir ķ ótta viš aš verša staurblindur į hverri stundu," sagši vinur rįšherrans blašamanni Telegraph. Žessi tilvitnun er śr frétt af visir.is
Žegar fréttin er lesin kemur ķ ljós aš žaš er ekki allskostar rétt aš segja aš Brown sé staurblindur, eins og segir ķ fyrirsögninni, en hann er klįrlega sjónskertur. Žessi frétt varpar ljósi į aš blindir og sjónskertir einstaklingar sinna hinum fjölbreyttustu störfum og žį getur veriš vķša aš finna. Fréttin er žvķ jafnframt til marks um hversu fjölbreyttu getustigi blindir eša sjónskertir einstaklingar geta bśiš yfir, žó ķslendingum finnist sjįlfsagt ekki mikiš til um hęfileika Gordon Brown į žessari stundu.  


Ķslenskur augnlęknir žįtttakandi ķ merkilegri tilraun

Margir af žeim sem eru meš RP augnsjśkdóminn, sem er arfgengur sjónhimnu hrörnunarsjśkdómur, hafa ķ nokkurn tķma vitaš um störf Ragnheišar Bragadóttur ķ Noregi. Ragnheišur er įn vafa fremst mešal ķslenskra vķsindamanna žegar kemur aš rannsóknum į RP. Mikill fengur vęri af žvķ aš fį hana til landsins til aš halda fyrirlestur um žęr rannsóknir sem hśn er žįtttakandi ķ. Žaš er rétt aš hafa ķ huga aš sś ašferšarfręši sem žessar rannsóknir byggja į, ž.e. aš nota veirur til aš smita stökkbreyttar frumur meš heilbrigšu geni, er eitthvaš sem mun geta nżst į mun fleiri svišum en ķ augnlękningum. Rannsóknin, sem er undir stjórn Robin Ali į Morfield sjśkrahśsinu žykir žaš merkileg aš margar greinar hafa birtar um hana ķ virtustu lęknatķmaritum ķ heiminum. Meš žvķ aš smella hér mį lesa ein af žessum greinum.

Ķ jślķ sķšastišnum gerši ég grein fyrir nišurstöšum frį rįšstefnu Retina International ķ Helsinki, en žar var umrędd rannsókn sérstaklega kynnt og er hśn ein af įstęšum žess aš meiri bjartsżni er nś rķkjandi mešal bęši vķsinda og leikamanna aš mešferšir og lękningar į įšur ólęknandi augnsjśkdómum séu ķ sjónmįli,  į kanski nęstu 10 - 15 įrum. Umfjöllunina mį sjį hér, en ķ henn er jafnframt gerš grein fyrir öšrum rannsóknum or tilraunum sem eru ķ gangi.


mbl.is Fį hluta sjónar į nż
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Horft til framtķšar - Barįttan gegn sjónskeršingu į efri įrum - Alžjóšlegi sjónverndardagurinn 9 október

 "Horft til framtķšar - Barįttan gegn sjónskeršingu į efri įrum" eru einkunnarorš Alžjóšlega sjónverndardagsins, sem ķ įr ber upp į 9 október. Ķ heiminum öllum er tališ aš um 314 milljónir manna bśi viš alvarlega sjónskeršingu. Žar af er um 45 milljónir blindir og 124 milljónir hafa mjög litla sjón. Ķ 75% žessara tilvika er hęgt aš lękna blindu, 90% blindra og sjónskertra bśa ķ žróunarlöndunum. Ašalįstęšurnar eru skż į augasteini, glįka og aldurstengd hrörnun ķ augnbornum (AMD).

Lang algengasta orsök alvarlegrar sjónskeršingar og blindu ķ hinum žróaša hluta heimsins er af völdum aldurstengdara hrörnunar ķ augnbotnum (AMD). Enn sem komiš er hefur ekki tekist aš žróa fullnęgjandi mešferšir gegn AMD, sem er erfšatengdur augnsjśkdómur. Eftir žvķ sem mešalaldur hękkar og fólk veršur eldra žį fjölgar žeim einstaklingum sem verša alvarlega sjónskertir eša blindir af völdum aldurtengdara hrörnunar ķ augnbotnum.

Į Ķslandi eru um 1400 einstaklingar greindir sjónskertir eša blindir. Žaš žżšir 30% sjón eša minna. Af žeim eru um 100 alblindir. Eins og annarsstašar į vesturlöndum er aldurstengd hrörnun ķ augnbotnum langalgengasta orsök sjónskeršingar og blindu hér į landi. Um 800 einstaklingar, eša 57% blindra og sjónskertra, eru greindir meš ellihrörnun ķ augnbotnum, sem hefur leitt til žess aš sjón er komin nišur fyrir 30% af fullri sjón. Skiptingin į aldurshópa er eftirfarandi: 60 - 69 įra 17 einstaklingar, 70 - 79 įra 140 einstaklingar, 80 - 89 įra 437 einstaklingar, 90 - 99 įra 200 einstaklingar og yfir 100 įra eru 7 einstaklingar.

Žęr samfélagsbreytinga sem oršiš hafa į undanförnum įrum hafa haft žaš ķ för meš sér aš eldriborgurum sem eru blindir eša sjónskertir hefur fariš fjölgandi. Į sama tķma hefur einnig gerst aš fjölskyldur hafa oršiš laustengdari og afar sjaldgęft aš stórfjölskyldur bśi saman. Eldri einstaklingar sem eru aš, eša hafa misst sjón, geta aš öšru leiti veriš vel heilsuhraustir og žvķ haft bęši löngun og getu til aš vera virkir ķ samfélaginu.

Žaš er hęgt aš gefa eldri borgurum sem misst hafa töluverša, eša jafnvel alla sjón, tękifęri til aš lifa sjįlfstęšu og innihaldsrķku lķfi. Žaš gerist mešal annars meš žvķ aš gefa hverjum og einum kost į einstaklingsmišašri endurhęfinu, einstaklingsmišušu mati į hjįlpartękjažörf og aš tryggja aš žessi einstaklingar hafa frelsi og möguleika į sjįlfstęšum feršamįta.

Atriši sem sérstaklega žarf aš huga aš žegar um eldra fólk er aš ręša sem er sjónskert eša blind, er aukin slysahętta. Žessa slysahęttu er hęgt aš minnka meš įkvešnum śrbótum sem snśa aš ferilfręšilegu ašgengi. T.d. žannig aš žegar komiš er aš tröppum sé upphleypt ašvörun ķ gólfi eša stétt og sterkar andstęšur ķ litanotkun, glerveggir séu žannig merktir aš žeir sjįist vel, hljóšmerki séu į öllum gangbrautarljósum. Mun fleira mętti tķna til sem snżr aš bęttu ašgengi s.s. eins og naušsyn žessa aš geršir veriš alžjóšlegir stašlar um merkingu og hönnun į bśnaši og ķ almennum rżmum. Žar er af miklu aš taka, svo sem eins og aš allur stafręnn bśnašur sem er aš einhverju leiti gagnvirkur, t.d. sjónvörp, snertiskjįir ofl. verši hannašur žannig aš hęgt sé aš velja aš fį hljóšręna svörun jafn sem myndręna.

Ķ nśtķma samfélagi er žaš aš verša sķfellt mikilvęgara aš tryggja öllum ašgang aš upplżsingasamfélaginu. Sį ašgangur er ekki sķšur mikilvęgur eldri borgurum en žeim yngri. Sérstaklega žarf aš huga aš žvķ aš eldra fólk sem er aš missa sjón fari ekki varhluta af žeim miklu möguleikum sem ašgangur aš tölvutękninni og internetinu hefur ķ för meš sé.  Mikilvęgt er aš rįšin verši bót į žeim vanköntum sem eru ķ talžjónamįlum og bśa svo um hnśtanna aš ķslenskur talžjónn verši ķ žeim gęšaflokki aš hann standist žęr rķku kröfur sem ķslendingar gera til žess hvernig móšurmįliš er talaš. Endurhęfing og žjįlfun ķ athöfnum daglegs lķfs žarf aš taka miš af žessu.

Aš ganga ķ gegnum žaš aš missa sjón į efri įrum er ekki gott hlutskipti. Žaš er žó mikilvęgt aš hafa ķ huga aš fjöldinn allur af fólki į öllum aldri lifir innihaldsrķku og sjįlfstęšu lķfi žrįtt fyrir verulega skerta sjón. Žaš er miklir möguleikar į žvķ aš gefa öllum tękifęri į aš njóta sķn žrįtt fyrri verulega sjónskeršingu. Hluti af žeim hindrunum eša ógnunum sem standa ķ vegi fyrir aš žaš megi verša, liggur ķ almennum višhorfum almennings og stundum augnlękna, gangvart hęfnistigi blindra og sjónskertra. Tękifęrin liggja hins vegar og m.a. ķ endurhęfingu, hjįlpartękjum, getustigi, jįkvęšu hugarfari og viljanum til aš lifa innihaldsrķku lķfi žrįtt fyrir sjónskeršinguna.

Varšandi lękningar į AMD žį var fyrir skömmu skżrt frį žvķ aš Bandarķska fyrirtękiš Neurotech hefši fengiš leyfi bandarķskra yfirvalda (FDA) fyrir byltingakenndum tilraunum į sjśklingum til lyfja of skuršmešferšar sem eru meš RP eša ellihrörnun ķ augnbotnum (Dry AMD). Vonast er eftir žvķ aš fyrstu nišurstöšur žessara tilrauna lķti dagsins ljós nęsta vor. Mun fleiri tilraunir sem byggja į öšrum mešferšarśrręšum eru ķ farvatninu žó žessi tilraun viršist vera fremst ķ röšinni ķ dag.

Į mešan aš ekki eru til lękningar eša mešferšir viš žeim augnsjśkdómum sem ķ dag eru aš valda blindu eša alvarlegri sjónskeršingu, er naušsynlegt aš mikil įhersla sé lögš į endurhęfingu, žjįlfun ķ athöfnum daglegs lķfs, markvissa hjįlpartękjažjįlfun og notkun žeirra og ašgengismįl. Žannig gefum viš žeim einstaklingum sem eru aš missa sjón best tękifęri į aš vera įfram sjįlfbjarga og lifa innihaldsrķku lķfi žrįtt fyrir alvarlega sjónskeršingu.

Fręšsluerindi
Ķ tilefni Alžjóša sjónverndardagsins mun Lions į Ķslandi standa fyrir fręšsluerindum ķ hśsnęši Blindrafélagsins Hamrahlķš 17, 9 október kl 17:00. Marķa Gottfrešsdóttir og Sigrķšur Žórisdóttir fjalla um, annars vegar "Glįku, greiningu og mešferš" og hins vegar um "Kölkun ķ augnbotnum og nżjungar ķ mešferš. Allir eru velkomnir į mešan hśsrśm leyfir og er ašgangur ókeypis.


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband